Żbik to jeden z dwóch gatunków kotowatych (wyłączywszy koty domowe) żyjących w naturalnych warunkach w naszym kraju. jest ich jednak u nas nie wiele – liczebnośc jest oceniana na mniej więcej dwieście osobników. Jest zwierzęciem objętym ścisła ochroną – i to nie tylko w Polsce. Figuruje w aneksie drugiej konwencji berneńskiej. Opisanie tego gatunku zawdzięczać należy Szwedowi Karlowi Linneuszowi – dokonał tego pod koniec lat pięćdziesiątych osiemnastego stulecia, jednakże znana obecnie nazwa pojawiła się dopiero siedemnaście lat później. Nadał ją niemiecki przyrodnik Johann von Schreber.

Aktualnie wyszczególnia się trzy elementarne grupy żbików, a mianowicie europejskie, stepowe oraz nubijskie. Żbiki przybierają bardzo charakterystycznego wyglądu, kiedy są bardzo złe. Wyginają się w łuk, jeżą, mocno kładą uszy po sobie i parskają. To także ich mechanizm obronny, albowiem taka właśnie pozycja sprawia, że wyglądają na znacznie większe aniżeli są w rzeczywistości. Samce są większe od samic.